Het socialistische humanisme

Gerelateerde afbeelding

Honderden miljoenen mensen klampten zich vast aan de religieuze dogma’s van Hong, Dayananda, Pius en de Mahdi, terwijl de wereld zich vulde met industriële ondernemingen, spoorwegen en stoomschepen. Toch zien we de negentiende eeuw doorgaans niet als het tijdperk van het geloof. Als we aan de negentiende-eeuwse visionairs denken, denken we eerder aan Marx, Engels en Lenin dan aan de Mahdi, Pius IX ofHong Xiuquan. Volkomen terecht ook. In 1850 was het socialisme nog een randverschijnsel, maar het kwam al snel op stoom en veranderde de wereld veel ingrijpender dan de zelfbenoemde messiassen van China en Soedan. Als je ook maar winkel huren zwolle enige waarde hecht aan nationale zorgstelsels, pensioenfondsen en gratis onderwijs, moet je Marx en Lenin (en Otto von Bismarck) bedanken en niet Hong Xiuquan of de Mahdi. Waarom slaagden Marx en Lenin waar Hong en de Mahdi faalden?
Niet omdat het socialistische humanisme in filosofisch opzicht beter in elkaar zit dan de islamitische en christelijke theologie, maar omdat Marx en Lenin meer aandacht besteedden aan een goed begrip van de technologische en economische realiteiten van hun tijd in plaats van oude teksten door te spitten en profetische dromen te interpreteren. Stoommachines, spoorwegen, telegrafen en elektriciteit creëerden volkomen nieuwe problemen en ook volkomen nieuwe mogelijkheden. De ervaringen, behoeften en dromen van de nieuwe klasse van grootsteedse proletariërs verschilden gewoon te veel van die van Bijbelse boeren. Om aan die behoeften en dromen tegemoet te komen bestudeerden Marx en Lenin hoe de stoommachine werkt, hoe een kolenmijn functioneert, hoe spoorwegen de economie beïnvloeden en wat voor effect elektriciteit op de politiek heeft. Lenin werd ooit gevraagd hoe hij het communisme in één zin zou verwoorden. ‘Communisme is de macht van de sovjets (volksraden) plus de elektrificatie van het hele land,’ zei hij. Er kan geen communisme bestaan zonder elektriciteit, zonder spoorwegen, zonder radio. In het zestiende-eeuwse Rusland had je geen communistisch regime kunnen vestigen, omdat het communisme de concentratie van informatie en middelen op één plek vereist. ‘Elk naar zijn vermogen voor elk naar zijn winkel huren arnhem behoefte’ werkt alleen als oogsten makkelijk verzameld en over grote afstanden vervoerd kunnen worden en als werkzaamheden kunnen worden overzien en gecoördineerd in gebieden zo groot als een heel land.

Culturele vergelijkingen

Gerelateerde afbeelding

Dus welke muziek is beter: de Vijfde van Beethoven, ‘Johnny B. Goode’ of het initiatielied van de pygmeeën? Waarin moet de overheid geld investeren: in operatempels, rockzalen of tentoonstellingen over Afrikaans erfgoed? En wat moeten we muziekstudenten op muziekscholen en conservatoria leren? Vraag dat vooral niet aan mij, maar aan de volkscommissaris voor cultuur. Terwijl liberalen op kousenvoeten door het mijnenveld van culturele vergelijkingen sluipen, uit angst voor een politiek incorrecte faux pas, en socialisten het aan de partij overlaten om het juiste pad door dit mijnenveld aan te wijzen, banjeren evolutionair humanisten erdoorheen als olifanten door de porseleinkast en laten ze alle mijnen ontploffen, smullend van de chaos. In eerste instantie wijzen ze er misschien op dat zowel liberalen als socialisten de grens trekken bij andere dieren en zullen ze grif toegeven dat mensen superieur zijn aan wolven en dat mensenmuziek dus veel waardevoller is dan wolvengehuil. Maar de mens is niet uitgesloten van de evolutie. Op dezelfde manier als mensen superieur zijn aan wolven, zijn sommige menselijke culturen verder ontwikkeld winkel huren rotterdam dan andere. Er is een ondubbelzinnige hiërarchie van menselijke ervaringen en daar moeten we niet zo verontschuldigend over doen. De Taj Mahal is mooier dan een strohutje, de David van Michelangelo is superieur aan het kleibeeldje van mijn vijfjarige nichtje en Beethoven componeerde veel betere muziek dan Chuck Berry of de Congolese pygmeeën. Zo, dat mocht ook wel eens gezegd worden! Volgens evolutionair humanisten is iedereen die roept dat alle menselijke belevingswerelden even waardevol zijn een imbeciel of een lafaard. Dat soort tuttige omzichtigheid zal alleen maar leiden tot de degeneratie en ondergang van de menselijke soort, omdat het de menselijke vooruitgang hindert in naam van cultuurrelativisme of sociale gelijkheid. Als er in de steentijd liberalen of socialisten waren geweest, hadden ze waarschijnlijk niet veel waarde gehecht aan winkel huren amsterdam de grotschilderingen in Lascaux en Altamira en hadden ze bij hoog en bij laag volgehouden dat die absoluut niet superieur waren aan neanderthalergekladder.

Het moderne, humanistische onderwijs

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Het moderne, humanistische onderwijs gelooft daarentegen dat leerlingen zelfstandig moeten leren denken. Het is goed om te weten hoe Aristoteles, Salomon en Thomas van Aquino over politiek, kunst en economie dachten, maar aangezien de opperste bron van zingeving en gezag in onszelfligt, is het veel belangrijker om te weten hoe jij over deze kwesties denkt. Vraag een leraar -in een kleuterklas, op de middelbare school of aan de universiteit – maar eens wat hij leerlingen wil leren. ‘Nou,’ zal hij antwoorden, ‘ik leer de kinderen geschiedenis, of kwantumfysica, of kunstgeschiedenis, maar ik probeer ze vooral ook te leren om zelf na te denken.’ Misschien lukt het niet altijd, maar dat is het doel van het humanistische onderwijs.
Toen de bron van alle zin en gezag van de kantoorruimte huren rotterdam hemel werd overgeheveld naar ons eigen gevoel, veranderde de aard van de hele kosmos. Het externe universum, dat vroeger wemelde van de goden, muzen, feeën en monsters, werd één grote lege ruimte. De innerlijke wereld, die altijd een onbelangrijke enclave vol botte hartstochten was, werd oneindig diep en rijk. Engelen en demonen veranderden van bestaande wezens die door de bossen en woestijnen van de wereld dwaalden in innerlijke krachten in onze eigen psyche. Hemel en hel waren ook geen bestaande plaatsen boven de wolken of onder de vulkanen meer en werden nu geïnterpreteerd als psychische toestanden. De hel is wat je ervaart als je het brandende gevoel van woede en haat in je hart krijgt en je wordt de hemelse gelukzaligheid deelachtig als je je vijanden vergeeft, berouw over je wandaden toont en je rijkdom deelt met de armen. Dit is wat Nietzsche bedoelde toen hij zei dat God dood was. In het Westen althans is God een abstract idee geworden dat sommigen omarmen en anderen verwerpen, maar veel verschil maakt dat niet. In de middeleeuwen had ik zonder God geen bron van politieke, morele en esthetische autoriteit. Hoe had ik kunnen weten wat rechtvaardig, goed of mooi was? Wie kon er zo leven? Maar tegenwoordig is het heel kantoorruimte huren arnhem makkelijk om niet in God te geloven, omdat ik geen prijs hoef te betalen voor mijn ongeloof. Ik kan een totale atheïst zijn en toch een bijzonder rijke mix van politieke, morele en esthetische waarden ontlenen aan mijn eigen innerlijk.

De moderne wereld

Gerelateerde afbeelding

In Singapore wordt deze denkwijze nog verder doorgevoerd en zijn de ministerssalarissen gekoppeld aan het bruto nationaal product, wat wel bij deze zakelijke stadstaat past. Als de Singaporese economie groeit, krijgen kabinetsleden opslag, alsof dat het enige is waar hun werk om draait.2 Deze obsessie met groei lijkt misschien logisch, maar dat is alleen zo omdat we in de moderne wereld wonen. In het verleden was het anders. Indiase maharadja’s, Ottomaanse sultans, shoguns uit Kamakura en Han-keizers zetten zelden in op economische groei. Het feit dat Modi, Erdogan, Abe en de Chinese president Xi Jinping hun carrière allemaal afhankelijk maken van economische groei is een teken van de bijna religieuze status die economische kantoorruimte huren rotterdam groei wereldwijd heeft weten te bemachtigen. Het zou misschien niet eens gek zijn om het geloof in groei een religie te noemen, omdat inmiddels gedacht wordt dat het veel, zo niet al onze ethische dilemma’s kan oplossen. Het verhaal dat economische groei de bron van alle goeds is, zet mensen ertoe aan hun ethische meningsverschillen opzij te zetten en elke weg te volgen die de groei op lange termijn maximaliseert. Het India van Modi is een land met duizenden sektes, partijen, bewegingen en goeroes, die allemaal andere einddoelen hebben, maar ze moeten allemaal door dezelfde bottleneck van de economische groei, dus waarom zouden ze in de tussentijd niet samenwerken? Het credo ‘meer spullen’ spoort individuen, bedrijven en regeringen daarmee aan tot het veronachtzamen van alles wat de economische groei kan remmen, zoals het in stand houden van sociale gelijkheid, het garanderen van ecologische harmonie of het eren van onze vader en moeder. In de Sovjet-Unie dachten de autoriteiten dat het staatscommunisme de snelste manier was om te groeien, dus werd alles wat de collectivisatie in de weg stond platgebulldozerd, inclusief miljoenen koelakken, de vrijheid van  kantoorruimte huren amsterdam meningsuiting en het Aralmeer. Inmiddels wordt alom aangenomen dat het marktkapitalisme een veel efficiëntere manier is om groei op de langere termijn te garanderen, dus worden inhalige zakenmagnaten, rijke boeren en de vrijheid van meningsuiting beschermd, maar ecologische habitats, sociale structuren en traditionele waarden die het marktdenken belemmeren, worden ontmanteld en afgebroken.

Perzische en Griekse invloeden

Gerelateerde afbeelding

Over het idee dat de antieke Joden de Bijbelteksten zorgvuldig intact lieten, zonder toevoegingen of weglatingen, kunnen wetenschappers melden dat het Bijbelse jodendom helemaal geen religie was die om een Heilige Schrift draaide. Het was eerder een typische cultus uit de ijzertijd die erg leek op veel buurgeloven in het Midden-Oosten. Er waren geen synagogen, jesjiva’s of rabbi’s en er was zelfs geen Bijbel. Er waren alleen uitvoerige tempelrituelen, waarbij veelal dieren werden geofferd aan een na-ijverige hemelgod, zodat die zijn volk zou zegenen met tijdige regenval en militaire overwinningen. De religieuze elite bestond uit priesterfamilies, die kantoor huren rotterdam hun functies vervulden op grond van geboorte en niet dankzij hun intellectuele vaardigheden. De grotendeels analfabete priesters hadden het druk met hun tempelceremonieën en hadden weinig tijd om heilige geschriften te schrijven of bestuderen. In de tijd van de Tweede Tempel ontstond langzamerhand een rivaliserende religieuze elite. Deels door Perzische en Griekse invloeden
kregen Joodse geleerden die teksten schreven en interpreteerden steeds meer bekendheid. Deze geleerden werden uiteindelijk rabbi’s genoemd en de teksten die ze opstelden gingen ‘de Bijbel’ heten. Het rabbinale gezag was gebaseerd op individuele intellectuele vaardigheden en niet op familieverbanden. De botsing tussen deze nieuwe, geletterde elite en de oude priesterfamilies was onvermijdelijk. Gelukkig voor de rabbi’s legden de Romeinen in het jaar 70 Jeruzalem in de as, met tempel en al, om een grote Joodse opstand te onderdrukken. Nu de tempel was verwoest, verloren de priesterfamilies hun religieuze autoriteit, hun economische machtsbasis en hun hele raison d’être. Het traditionele jodendom – een geloof van tempels, priesters en woeste krijgers – verdween en in plaats daarvan ontstond een nieuw jodendom van boeken, rabbi’s en noeste geleerden. De sterkste kant van die geleerden was interpretatie. Ze gebruikten dit vermogen niet alleen om te verklaren hoe een almachtige God Zijn tempel zomaar liet verwoesten, maar ook ter verklaring van de immense kloof tussen het oude jodendom uit de Bijbelse verhalen en het compleet andere jodendom dat ze zelf hadden gesticht.5 Naar ons beste wetenschappelijke weten weerspiegelt het  kantoor huren amsterdam verbod op homoseksualiteit uit Leviticus dus niets verheveners dan de vooroordelen van een paar priesters en geleerden in het oude Jeruzalem. De wetenschap kan niet beslissen of mensen de geboden van God moeten gehoorzamen, maar kan wel allerlei relevante dingen zeggen over de oorsprong van de Bijbel. Als Oegandese politici denken dat de macht die de kosmos, de sterrenstelsels en de zwarte gaten heeft geschapen erg overstuur raakt als twee mannelijke leden van de soort Homo sapiens gezellig samen de koffer in duiken, dan kan de wetenschap ze zo nodig uit die tamelijk bizarre droom helpen.

De geschriften

Gerelateerde afbeelding

‘De geschriften zeggen dat je een tiende van je inkomsten aan God moet geven, en kijk, iedereen doet dat. De geschriften zeggen dat vrouwen inferieur zijn aan mannen en dat ze geen rechter kunnen worden of zelfs maar mogen getuigen voor de rechtbank, en kijk, er zijn inderdaad geen vrouwelijke rechters en de rechtbanken verwerpen hun getuigenissen. De geschriften zeggen dat hij die het woord van God bestudeert het ver zal schoppen in het leven, en kijk, alle goede banen gaan inderdaad naar mensen die het heilige boek uit hun hoofd kennen.’ Zo’n wijs iemand zal uiteraard het heilige boek gaan bestuderen en omdat hij wijs is, wordt hij al snel een schriftgeleerde en wordt hij tot rechter benoemd. Als hij rechter wordt, zal hij geen vrouwen laten getuigen en als hij zijn opvolger kiest, zal hij uiteraard iemand kiezen die het heilige boek goed kent. Als iemand tegenwerpt dat het boek gewoon een stapel papier is, en zich daar ook naar gedraagt, zal zo’n ketter het niet ver schoppen. Zelfs geschriften die kantoor huren rotterdam de mensen een onjuist beeld van de werkelijkheid voorspiegelen, kunnen hun gezag niettemin duizenden jaren blijven houden. De Bijbelse perceptie van de wereldgeschiedenis is bijvoorbeeld fundamenteel onjuist, maar ze is de hele wereld over gegaan en vele miljoenen mensen geloven er nog steeds in. De Bijbel verkocht een monotheïstische versie van de geschiedenis, waarin de wereld geregeerd wordt door één almachtige godheid, die bovenal geïnteresseerd is in mij en mijn doen en laten. Als er iets goeds gebeurt, moet dat wel een beloning voor mijn goede daden zijn. Eventuele rampen zijn vast de straf voor mijn zonden. De antieke Joden geloofden dan ook, als hun akkers verdroogden of als koning Nebukadnezar van Babylonië Judea binnenviel en de inwoners verjoeg, dat dit wel goddelijke straffen voor hun zonden moesten zijn. En als de Perzische koning Cyrus de Babyloniërs versloeg en de Joodse bannelingen weer naar kantoor huren amsterdam huis konden om Jeruzalem te herbouwen, dan had de genadige God vast en zeker hun berouwvolle gebeden gehoord.

Een derde realiteitsniveau

Gerelateerde afbeelding

De meeste mensen nemen aan dat een realiteit objectief óf subjectief kan zijn en dat er geen derde optie is. Als ze merken dat iets niet alleen hun eigen subjectieve gevoel is, gaan ze er dus van uit dat het dan wel objectief moet zijn. Als heel veel mensen in God geloven, als geld de wereld aandrijft en als nationalisme oorlogen ontketent en wereldrijken vestigt, dan bestaan die dingen dus niet alleen in mijn hoofd en moeten God, geld en naties wel objectieve realiteiten zijn. Er is echter nog een derde realiteitsniveau, namelijk het intersubjectieve niveau. Intersubjectieve verschijnselen zijn afhankelijk van communicatie tussen grote groepen mensen en niet van het geloof of de gevoelens van individuen. De belangrijkste verschijnselen uit de geschiedenis zijn grotendeels intersubjectief. Geld heeft bijvoorbeeld geen objectieve waarde. Je kunt een euromunt niet opeten, opdrinken of aantrekken. Maar zolang miljarden mensen in de waarde ervan geloven, kun je er eten, drinken en kleding mee kantoor huren zwolle kopen. Als de bakker plotseling zijn geloof in de euro verliest en weigert me een brood te geven voor zo’n rond stukje metaal, is dat niet zo’n probleem. Dan ga ik gewoon naar de supermarkt om de hoek. Maar als de supermarktcaissières mijn muntjes ook niet willen accepteren, en de marktkooplieden en de winkeliers in het winkelcentrum ook niet, dan verliest de euro zijn waarde. De glimmende munten blijven natuurlijk bestaan, maar ze zijn op slag waardeloos. Dit soort dingen gebeurt van tijd tot tijd ook echt. Op 3 november 1985 kondigde de regering van Myanmar onverwacht aan dat bankbiljetten van vijfentwintig, vijftig en honderd kyat niet meer geldig waren. Het volk kreeg niet de kans om de briefjes in te wisselen en de appeltjes voor de dorst waar mensen een heel leven voor hadden gespaard waren van de ene op de andere dag veranderd in stapeltjes waardeloos papier. De afgeschafte biljetten werden vervangen door nieuwe briefjes van vijfenzeventig kyat, officieel ter ere van de vijfenzeventigste verjaardag van de dictator van Myanmar, generaal Ne Win. In augustus 1986 werden er biljetten van kantoor huren arnhem vijftien en vijfendertig kyat geïntroduceerd. Volgens de geruchten dacht de dictator, die in numerologie geloofde, dat vijftien en vijfendertig geluksgetallen waren. Maar ze brachten zijn onderdanen weinig geluk. Op 5 september 1987 besloot de regering dat alle briefjes van vijfendertig en vijfenzeventig ineens geen geld meer waren.

Het onderzoek

Gerelateerde afbeelding

Weten we eigenlijk wel zeker dat computers geen gevoelens of verlangens hebben? En of ze, zelfs als ze die nu niet hebben, ooit misschien complex genoeg worden om een bewustzijn te krijgen? Als dat zou gebeuren, hoe moeten we dat dan vaststellen? Als computers onze buschauffeur, onze leraar en onze psych vervangen, hoe kunnen we dan uitmaken of ze gevoel hebben of gewoon een verzameling gedachteloze algoritmen zijn? Als het op mensen aankomt, kunnen we tegenwoordig al verschil zien tussen bewuste geestelijke ervaringen en onbewuste hersenactiviteit. We weten nog maar heel weinig van het bewustzijn, maar de wetenschap heeft er wel elektrochemische tekenen van kunnen identificeren. Het kantoor huren rotterdam onderzoek daarnaar ging uit van de aanname dat we mensen kunnen geloven als ze melden dat ze zich bewust zijn van iets. Op basis van die aanname konden wetenschappers specifieke patronen in de hersenen isoleren die telkens te zien waren als mensen meldden dat ze zich ergens bewust van waren, maar die nooit verschenen bij onbewuste hersenactiviteit. Hiermee konden de wetenschappers bijvoorbeeld bepalen of een schijnbaar vegetatieve patiënt na een hersenbloeding volkomen het bewustzijn had verloren of alleen de controle over zijn lichaam en spraak kwijt was. Als de hersenen van de patiënt de bekende tekenen van bewustzijn vertonen, is hij waarschijnlijk bij bewustzijn, zelfs als hij zich niet kan bewegen of spreken. Artsen zijn er onlangs zelfs in geslaagd om met zulke patiënten te communiceren met behulp van fMRI-technieken. Ze stellen de patiënt vragen die met ‘ja’ of’nee’ beantwoord kunnen worden en vertellen daarbij dat de patiënt zich moet voorstellen dat hij tennist als het antwoord ‘ja’ is en dat hij zijn huis moet visualiseren als het antwoord ‘nee’ is. De artsen kunnen de motorische cortex dan zien oplichten als patiënten zich voorstellen dat ze tennissen (wat ‘ja’ betekent), terwijl een ‘nee’ wordt aangegeven door activatie van de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor het ruimtelijke geheugen.7 Alles goed en wel, maar dat gaat over mensen, en hoe zit het met computers? Computers, die op silicium gebaseerd zijn, zijn heel anders gebouwd dan kantoor huren amsterdam menselijke neurale netwerken, die bestaan uit op koolstof gebaseerde moleculen, dus de menselijke tekenen van bewustzijn zijn op deze apparaten mogelijk niet van toepassing. Waarmee het erop lijkt dat we in een vicieuze cirkel zijn beland. Uitgaand van de aanname dat we mensen kunnen geloven als ze melden dat ze zich van iets bewust zijn, kunnen we de fysieke tekenen van menselijk bewustzijn identificeren en die gebruiken om te ‘bewijzen’ dat mensen inderdaad bij bewustzijn zijn. Maar als een kunstmatige intelligentie op een dag meldt dat hij een bewustzijn heeft, moeten we die dan maar gewoon geloven?

Het menselijk handelen

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Tot voor kort hadden biologen daar een heel simpel antwoord op. Subjectieve gevoelens zijn essentieel voor ons overleven, want als we geen honger of angst voelden, zouden we niet de moeite doen om op konijnen te jagen of voor leeuwen weg te vluchten. Waarom vluchtte een mens als hij een leeuw zag? Hij was bang, dus hij rende weg. Subjectieve gevoelens verklaarden het menselijk handelen. Maar tegenwoordig geven wetenschappers een veel gedetailleerdere verklaring. Als een mens een leeuw ziet, gaan er elektrische signalen van het oog naar de hersenen. Daar stimuleren ze bepaalde neuronen, die als reactie daarop nog meer signalen afvuren. Die stimuleren andere neuronen verderop, die op hun beurt losgaan. Als genoeg neuronen van het juiste soort snel genoeg in actie komen, krijgen de bijnieren de conference room zwolle opdracht om een stoot adrenaline in het lichaam los te laten, het hart krijgt het bevel om sneller te gaan slaan en neuronen in het motorische centrum sturen signalen naar de beenspieren, die zich gaan uitrekken en aantrekken, en de man rent weg voor de leeuw. Naarmate we dit proces beter in kaart brengen, wordt het ironisch genoeg juist lastiger om bewuste gevoelens te verklaren. Hoe meer we van het brein begrijpen, des te overbodiger de geest lijkt te worden. Als het hele systeem werkt met elektrische stroompjes die van hier naar daar gaan, waarom moeten we dan in vredesnaam ook nog eens angst vóélen? Als een reeks elektrochemische reacties de hele weg van de zenuwcellen in het oog naar de beenspieren kan afleggen, wat hebben subjectieve gevoelens daar dan nog bij te zoeken? Wat doen ze precies? Er kunnen ontelbaar veel dominosteentjes vallen, de een na de ander, zonder dat daar subjectieve gevoelens voor nodig zijn. Waarom hebben neuronen gevoel
nodig om elkaar te stimuleren of om de bijnieren te vertellen dat ze aan de bak moeten? Inderdaad vindt 99 procent van de conference room arnhem lichamelijke activiteiten, waaronder spierbewegingen en hormonale afscheidingen, plaats zonder tussenkomst van bewuste gevoelens. Waarom hebben neuronen, spieren en klieren zulke gevoelens dan wel nodig in de resterende één procent van de gevallen?

Wiskundige kansberekening

Gerelateerde afbeelding

Deze vraag komt neer op een wiskundige kansberekening: de kans dat de baviaan van de honger zal omkomen als hij de bananen niet krijgt tegenover de waarschijnlijkheid dat de leeuw de baviaan zal pakken. Om dit probleem op te lossen moet de baviaan een hele berg gegevens doorwerken. Hoe ver ben ik van de bananen? Hoe ver is de leeuw? Hoe hard kan ik lopen? Hoe hard kan de leeuw lopen? Is de leeuw wakker of slaapt hij? Ziet de leeuw er hongerig uit of niet? Hoeveel bananen zijn er? Zijn ze groot of klein? Groen of rijp? Naast die externe gegevens moet de baviaan ook rekening houden met informatie over zijn eigen lichamelijke gesteldheid. Als hij uitgehongerd is, heeft het zin om alles te riskeren voor die bananen, wat voor kansen hij ook heeft. Maar als hij net heeft gegeten en de bananen hoogstens een extraatje zouden zijn, waarom zou hij het risico dan nemen? Om al die variabelen en waarschijnlijkheden tegen elkaar af te wegen heeft de baviaan veel complexere algoritmen nodig dan de conference room rotterdam algoritmen waarmee de koffieautomaat werkt. De beloning voor een correcte berekening is tegelijk ook veel groter. De beloning is niets meer of minder dan het overleven van de baviaan. Een angstig aangelegde baviaan -eentje met algoritmen die gevaren overschatten -zal verhongeren en de genen waaruit die bangelijke algoritmen zijn voortgekomen zullen samen met hem sterven. Een overmoedige baviaan – eentje met algoritmen die gevaren onderschatten -zal ten prooi vallen aan de leeuw en zijn roekeloze genen zullen de volgende generatie ook niet halen. Deze algoritmen ondergaan een constante kwaliteitscontrole door natuurlijke selectie. Alleen dieren die een correcte kansberekening kunnen maken, zullen nakomelingen nalaten. Maar dit is allemaal wel heel abstract. Hoe berekent een baviaan zijn kansen precies? Het is nou niet bepaald zo dat hij een potlood achter zijn oor vandaan tovert, een opschrijfboekje uit zijn achterzak trekt en hardloopsnelheden en energieniveaus gaat zitten conference room amsterdam uitpuzzelen met een rekenmachine. In wezen is de baviaan zelf de rekenmachine. Wat wij sensaties en emoties noemen, zijn in feite algoritmen.