Een derde realiteitsniveau

Gerelateerde afbeelding

De meeste mensen nemen aan dat een realiteit objectief óf subjectief kan zijn en dat er geen derde optie is. Als ze merken dat iets niet alleen hun eigen subjectieve gevoel is, gaan ze er dus van uit dat het dan wel objectief moet zijn. Als heel veel mensen in God geloven, als geld de wereld aandrijft en als nationalisme oorlogen ontketent en wereldrijken vestigt, dan bestaan die dingen dus niet alleen in mijn hoofd en moeten God, geld en naties wel objectieve realiteiten zijn. Er is echter nog een derde realiteitsniveau, namelijk het intersubjectieve niveau. Intersubjectieve verschijnselen zijn afhankelijk van communicatie tussen grote groepen mensen en niet van het geloof of de gevoelens van individuen. De belangrijkste verschijnselen uit de geschiedenis zijn grotendeels intersubjectief. Geld heeft bijvoorbeeld geen objectieve waarde. Je kunt een euromunt niet opeten, opdrinken of aantrekken. Maar zolang miljarden mensen in de waarde ervan geloven, kun je er eten, drinken en kleding mee kantoor huren zwolle kopen. Als de bakker plotseling zijn geloof in de euro verliest en weigert me een brood te geven voor zo’n rond stukje metaal, is dat niet zo’n probleem. Dan ga ik gewoon naar de supermarkt om de hoek. Maar als de supermarktcaissières mijn muntjes ook niet willen accepteren, en de marktkooplieden en de winkeliers in het winkelcentrum ook niet, dan verliest de euro zijn waarde. De glimmende munten blijven natuurlijk bestaan, maar ze zijn op slag waardeloos. Dit soort dingen gebeurt van tijd tot tijd ook echt. Op 3 november 1985 kondigde de regering van Myanmar onverwacht aan dat bankbiljetten van vijfentwintig, vijftig en honderd kyat niet meer geldig waren. Het volk kreeg niet de kans om de briefjes in te wisselen en de appeltjes voor de dorst waar mensen een heel leven voor hadden gespaard waren van de ene op de andere dag veranderd in stapeltjes waardeloos papier. De afgeschafte biljetten werden vervangen door nieuwe briefjes van vijfenzeventig kyat, officieel ter ere van de vijfenzeventigste verjaardag van de dictator van Myanmar, generaal Ne Win. In augustus 1986 werden er biljetten van kantoor huren arnhem vijftien en vijfendertig kyat geïntroduceerd. Volgens de geruchten dacht de dictator, die in numerologie geloofde, dat vijftien en vijfendertig geluksgetallen waren. Maar ze brachten zijn onderdanen weinig geluk. Op 5 september 1987 besloot de regering dat alle briefjes van vijfendertig en vijfenzeventig ineens geen geld meer waren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *